در دلت چیست عجب که چو شکر می‌خندی

1. در دلت چیست عجب که چو شکر می‌خندی

   دوش شب با کی بدی که چو سحر می‌خندی

   معنی

   در درونت چه راز و شگفتی وجود دارد که مانند شکر، با لبخند به زندگی نگاه می‌کنی؟昨夜 با چه کسی بودی و اکنون صبح دوباره لبخند به لب داری؟

   شرح از گنجور

2. ای بهاری که جهان از دم تو خندان است

   در سمن زار شکفتی چو شجر می‌خندی

   معنی

   ای بهاری که با وجود تو، دنیا شاداب و خوشحال است، تو مانند درختی در دشت گل‌ها شکفته‌ای و با نشاط می‌خندی.

   شرح از گنجور

3. آتشی از رخ خود در بت و بتخانه زدی

   و اندر آتش بنشستی و چو زر می‌خندی

   معنی

   تو با زیبایی خود، آتشی در دل بت و بتخانه افکنده‌ای و خود در این آتش نشسته‌ای و همچون زر می‌خندی.

   شرح از گنجور

4. مست و خندان ز خرابات خدا می‌آیی

   بر شر و خیر جهان همچو شرر می‌خندی

   معنی

   به حالت شاداب و شنگول از دنیای پرهیاهو و گناه خارج می‌شوی و به زندگی و اتفاقات جهان با نگاهی دلنشین و خندانی می‌نگری. مثل شعله‌ای که به زندگی و اطرافش روشنی می‌بخشد، تو هم به همه چیز با خنده و لبخند می‌نگری.

   شرح از گنجور

5. همچو گل ناف تو بر خنده بریده‌ست خدا

   لیک امروز مها نوع دگر می‌خندی

   معنی

   خداوند مانند گلی که از خنده‌ی تو خوشبو بوده، اکنون به طرز دیگری در حال خندیدن است.

   شرح از گنجور

6. باغ با جمله درختان ز خزان خشک شدند

   ز چه باغی تو که همچون گل‌تر می‌خندی

   معنی

   باغی که پر از درختان بود، از سرمای پاییز خشک شده است. اما چرا تو در این میان همچنان شاداب و خندان هستی، همانند گلی تازه؟

   شرح از گنجور

7. تو چو ماهی و عدو سوی تو گر تیر کشد

   چو مه از چرخ بر آن تیر و سپر می‌خندی

   معنی

   تو مانند ماهی هستی و اگر دشمن به سمت تو تیراندازی کند، تو مانند ماه از آسمان بر آن تیر و سپر می‌خندی.

   شرح از گنجور

8. بوی مشکی تو که بر خنگ هوا می‌تازی

   آفتابی تو که بر قرص قمر می‌خندی

   معنی

   عطر خوش مشکی تو به هوا می‌پیچد و روشنایی تو مانند خورشیدی است که به ماه می‌خندد.

   شرح از گنجور

9. تو یقینی و عیان بر ظن و تقلید بخند

   نظری جمله و بر نقل و خبر می‌خندی

   معنی

   تو حقیقت را می‌دانی و به‌وضوح می‌بی‌ند، پس به گمان‌ها و تقلیدها بخند. تو به همه چیز به‌طور کلی نگاه می‌کنی و به داستان‌ها و اخبار هم می‌خندی.

   شرح از گنجور

10. در حضور ابدی شاهد و مشهود توی

    بر ره و ره رو و بر کوچ و سفر می‌خندی

    معنی

    در هر لحظه و در هر جا، تو آنقدر زیبا و دلنشین هستی که حتی در مسیرهای طولانی و در سفرهایت هم می‌خندی و شاداب هستی.

    شرح از گنجور

11. از میان عدم و محو برآوردی سر

    بر سر و افسر و بر تاج و کمر می‌خندی

    معنی

    تو از دل تاریکی و عدم به نور و زندگی قدم گذاشته‌ای و با لبخند زینت‌های زیبای خود را بر سر و تاج و کمر می‌آوری.

    شرح از گنجور

12. چون سگ گرسنه هر خلق دهان بگشاده‌ست

    توی آن شیر که بر جوع بقر می‌خندی

    معنی

    همه مثل یک سگ گرسنه دهانشان را باز کرده‌اند و در حال نگاه کردن به تو هستند، تویی که بر گرسنگی گاوان می‌خندی.

    شرح از گنجور

13. آهوان را ز دمت خون جگر مشک شده‌ست

    رحمت است آنک تو بر خون جگر می‌خندی

    معنی

    آهوها که از تند دم تو به شدت آسیب دیده‌اند، حالتی از خون دل دارند و این نشان‌دهنده رحمت توست که با لبخند به این وضعیت نگاه می‌کنی.

    شرح از گنجور

14. آهوان را به گه صید به گردون گیری

    ای که بر دام و دم شعبده گر می‌خندی

    معنی

    آهوها را در زمان شکار به دام می‌خوانی، ای آن که بر ترفند و فریب شکارچی می‌خندی.

    شرح از گنجور

15. دو سه بیتی که بمانده‌ست بگو مستانه

    ای که تو بر دل بی‌زیر و زبر می‌خندی

    معنی

    دو یا سه بیتی که باقی مانده را برای من بگو، ای مستانه! چرا که تو با خنده‌ات باعث می‌شوی دل من بی‌قرار و آشفته شود.

    شرح از گنجور

متنِ شعر از گنجور.