من از اقلیم بالایم

1. من از اقلیم بالایم سر عالم نمی‌دارم

   نه از آبم نه از خاکم سر عالم نمی‌دارم

   معنی

   من از اقلیم بالا (بهشت) هستم و هوس جهان خاکی ندارم. نه از آبم و نه از خاک؛ مرا با آفریدگان (خاکی) کاری نیست [هم به خاطر قافیه و هم در راستای انسجام معنا، واژهٔ «عالم» در دو مصرع باید دارای دو معنی متفاوت باشد].

   شرح از گنجور

2. اگر بالاست پراختر وگر دریاست پرگوهر

   وگر صحراست پرعبهر سر آن هم نمی‌دارم

   معنی

   اگر بالای کوه باشد پر از عظمت و اگر دریا سرشار از گوهر باشد و یا اگر بیابان سرشار از زیبایی‌ها باشد، باز هم من به هیچ یک از این‌ها علاقه‌مند نیستم.

   شرح از گنجور

3. مرا گویی ظریفی کن دمی با ما حریفی کن

   مرا گفته‌ست لاتسکن تو را همدم نمی‌دارم

   معنی

   با من به لحظه‌ای دوستی کن و به من بفرمای که ظریف و لطیف باشم. اما گفته‌اند که تو را به‌عنوان همدم در کنارم نمی‌خواهم.

   شرح از گنجور

4. مرا چون دایه فضلش به شیر لطف پرورده‌ست

   چو من مخمور آن شیرم سر زمزم نمی‌دارم

   معنی

   من مانند کودکی هستم که با شیر محبت و فضل پرورش یافته‌ام. همچون کسی که مست این شیر شده‌ام، دیگر به یاد زمزم (آب مقدس) نیستم و از آن غافل شده‌ام.

   شرح از گنجور

5. در آن شربت که جان سازد دل مشتاق جان بازد

   خرد خواهد که دریازد منش محرم نمی‌دارم

   معنی

   در آن نوشیدنی که زندگی‌بخش است، دل عاشق جان را می‌طلبد. عقل می‌خواهد که به عمق آن بپردازد، اما من کسی را به راز خود راه نمی‌دهم.

   شرح از گنجور

6. ز شادی‌ها چو بیزارم سر غم از کجا دارم

   به غیر یار دلدارم خوش و خرم نمی‌دارم

   معنی

   من از شادی‌ها خسته‌ام و نمی‌دانم از کجا غم و اندوه را به خود می‌آورم. تنها به خاطر محبوبم می‌توانم خوش و شاداب بمانم.

   شرح از گنجور

7. پی آن خمر چون عندم شکم بر روزه می بندم

   که من آن سرو آزادم که برگ غم نمی‌دارم

   معنی

   من به دنبال نوشیدنی هستم و در روزه می‌مانم؛ زیرا من آن سرو آزاده‌ای هستم که هیچ بار گم و غمی بر دوشم ندارم.

   شرح از گنجور

8. درافتادم در آب جو شدم شسته ز رنگ و بو

   ز عشق ذوق زخم او سر مرهم نمی‌دارم

   معنی

   به آب افتادم و با جریان آن، تمام رنگ و بوی خود را از دست دادم. از عشق او زخم خورده‌ام و حتی سر مرهمی برای خود ندارم.

   شرح از گنجور

9. تو روز و شب دو مرکب دان یکی اشهب یکی ادهم

   بر اشهب بر نمی‌شینم سر ادهم نمی‌دارم

   معنی

   تو در روز و شب بر دو نوع اسب سوار هستی، یکی با رنگ سفید و دیگری با رنگ سیاه. من بر اسب سفید سوار نمی‌شوم و به اسب سیاه هم توجهی ندارم.

   شرح از گنجور

10. جز این منهاج روز و شب بود عشاق را مذهب

    که بر مسلک به زیر این کهن طارم نمی‌دارم

    معنی

    تنها راه و روش عاشقان در روز و شب همین است که بر اساس اصول و سبک زندگی خود، زیر این سقف کهن حفظ کنند.

    شرح از گنجور

11. به باغ عشق مرغانند سوی بی‌سویی پران

    من ایشان را سلیمانم ولی خاتم نمی‌دارم

    معنی

    مرغان عشق به سوی سرزمین ناشناخته‌ای می‌پرند و من مانند سلیمان برای آن‌ها هستم، اما من قدرت خاصی برای کنترل آن‌ها ندارم.

    شرح از گنجور

12. منم عیسی خوش خنده که شد عالم به من زنده

    ولی نسبت ز حق دارم من از مریم نمی‌دارم

    معنی

    من عیسی خوش‌خو هستم که جهان به واسطه من حیات یافته است، ولی من ارتباطی با مریم ندارم و نسبت به خداوند دارم.

    شرح از گنجور

13. ز عشق این حرف بشنیدم خموشی راه خود دیدم

    بگو عشقا که من با دوست لا و لم نمی‌دارم

    معنی

    از عشق این سخن را شنیدم که در برابر آن باید سکوت کنم. پس به عشق‌ها بگوید که من با دوست خود هیچ چیزی جز سکوت و آرامش ندارم.

    شرح از گنجور

متنِ شعر از گنجور.