صنمِ گریزپا

1. بروید ای حریفان بکشید یار ما را

   به من آورید آخر صنم گریزپا را

   معنی

   صنمِ گریزپا آن حالی است که می‌آید و نمی‌ماند. خود به دنبالش نمی‌رویم؛ از یاران می‌خواهیم بازش آورند — این راه تنها پیموده نمی‌شود.

   The fugitive Beloved is the joy that comes and will not stay. We do not go after it ourselves; we ask our companions — this road is not walked alone.

   شرح از نورسان

2. به ترانه‌های شیرین به بهانه‌های زرین

   بکشید سوی خانه مه خوب خوش‌لقا را

   معنی

   آواز و بهانه، همهٔ ابزارِ ماست. حقّی بر او نداریم که بخوانیمش؛ تنها زیبایی را پیش می‌آوریم تا زیبایی را بیاورد.

   Song and pretext are all we have. We hold no claim that could summon Him; we offer beauty, so that beauty will come.

   شرح از نورسان

3. وگر او به وعده گوید که دمی دگر بیایم

   همه وعده مکر باشد بفریبد او شما را

   معنی

   وعدهٔ «دمی دگر» را نپذیریم. آنچه به فردا سپرده شود هرگز نمی‌رسد؛ وصال یا اکنون است یا بهانه‌ای دیگر.

   Do not take «in a moment» for an answer. What is put off never arrives; nearness is either now, or it is one more excuse.

   شرح از نورسان

4. دم سخت گرم دارد که به جادوی و افسون

   بزند گره بر آب او و ببندد او هوا را

   معنی

   دمِ گرم، سخنی است که کارِ ناممکن می‌کند: گره زدن بر آب. در برابرِ چنین افسونی، تدبیرِ ما کاری از پیش نمی‌برد.

   A warm breath here means a word that does the impossible — tying a knot in water. Against enchantment like that, our own scheming gets nowhere.

   شرح از نورسان

5. به مبارکی و شادی چو نگار من درآید

   بنشین نظاره می‌کن تو عجایب خدا را

   معنی

   چون او درآید، کاری نمانده جز نشستن و دیدن. آمدنش کارِ ما نیست؛ عجایبِ خداست، و سهمِ ما تنها تماشاست.

   When He enters, nothing is left to do but sit and watch. His coming is not our doing — it is God's wonder, and our share of it is only to look.

   شرح از نورسان

6. چو جمال او بتابد چه بود جمال خوبان

   که رخ چو آفتابش بکشد چراغ‌ها را

   معنی

   خوبانِ جهان چراغ‌اند؛ نورشان از جای دیگر است. آفتاب که بردمد خاموش می‌شوند — نه از بدی، که دیگر چیزی برای افزودن ندارند.

   The beauties of this world are lamps; their light is borrowed. When the sun rises they go out — not because they were bad, but because they have nothing left to add.

   شرح از نورسان

7. برو ای دل سبک‌رو به یمن به دلبر من

   برسان سلام و خدمت، تو عقیق بی‌بها را

   معنی

   عقیقِ بی‌بها، آن است که قیمت برنمی‌دارد. تنها دل می‌تواند تا آنجا برود، و پیامی که می‌برد خواهش نیست: سلام است و خدمت.

   A priceless carnelian is one no price will fit. Only the heart can travel that far, and what it carries is not a demand: it is a greeting, and service.

   شرح از نورسان

متنِ شعر از گنجور.