سلسلهٔ زلف تو

1. می‌کند سلسلهٔ زلف تو دیوانه مرا

   می‌کشد نرگس مست تو به میخانه مرا

   معنی

   زلف و چشمِ مست، جلوهٔ اوست. دیوانگی و میخانه را ما برنگزیده‌ایم؛ آن جلوه ما را می‌بَرد.

   The curl and the drunken glance are His beauty showing itself. We do not choose this madness, nor that tavern — the beauty carries us to both.

   شرح از نورسان

2. متحیر شده‌ام تا غم عشقت ناگاه

   از کجا یافت در این گوشهٔ ویرانه مرا

   معنی

   ویرانه گوشه‌ای بر نقشه نیست؛ همان دلِ شکسته و از یاد رفته است. عشق آبادانی را نمی‌جوید؛ ویرانه را می‌یابد.

   This ruin is not a place on any map; it is the broken, forgotten heart. Love does not search where things are in good order — it finds the ruin.

   شرح از نورسان

3. هوس در بناگوش تو دارد دل من

   قطرهٔ اشک از آنست چو دردانه مرا

   معنی

   دل، بناگوشِ او را می‌خواهد؛ جایی که مروارید می‌آویزند. پس اشکِ ما نیز مروارید می‌شود؛ اندوه از آنچه می‌خواهد ارزش می‌گیرد.

   The heart longs for the place at his ear where a pearl is hung — and so our tears turn to pearls. Grief takes its worth from what it longs for.

   شرح از نورسان

4. دولتی یابم اگر در نظر شمع رخت

   کشته و سوخته یابند چو پروانه مرا

   معنی

   پروانه در برابرِ شمع چیزی به دست نمی‌آورد؛ خود را از دست می‌دهد. و همین سوختن، در نگاهِ او، تنها دولتی است که هست.

   Before the candle the moth gains nothing — it loses itself. And that burning, seen by Him, is the only fortune there is.

   شرح از نورسان

5. درد سر می‌دهد این واعظ و می‌پندارد

   کالتفاتست بدان بیهده افسانه مرا

   معنی

   افسانه، سخنِ کسی است که خود نچشیده است. واعظ گمان می‌کند گوش می‌دهیم؛ دلِ گرفتار، حرفِ بیرون را نمی‌شنود.

   A fable is what a man says about what he has never tasted. The preacher imagines we are listening; a captured heart does not hear talk from outside.

   شرح از نورسان

6. چاره آنست که دیوانگیی پیش آرم

   تا فراموش کند واعظ فرزانه مرا

   معنی

   این دیوانگی چاره است، نه بیماری: به عمد پیش می‌آوریم تا از یادِ فرزانگان برویم. آبرو نزدِ خردمندان، خود بندی است.

   This madness is a remedy, not an affliction: we put it on so that the wise will forget us. To be well thought of by the prudent is itself a chain.

   شرح از نورسان

7. از می مهر تو تا مست شدم همچو عبید

   نیست دیگر هوس ساغر و پیمانه مرا

   معنی

   چون مِی از خودِ او رسید، ساغر و پیمانه بی‌کار می‌مانند. وسیله‌ها تا زمانی عزیزند که مقصود نرسیده باشد.

   Once the wine comes from Him directly, cup and goblet have nothing left to do. The means are precious only while what they were for has not arrived.

   شرح از نورسان

متنِ شعر از گنجور.