نورسانشعر و موسیقیِ پارسی
غزل شمارهٔ ۱۹

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟

۴:۳۲حافظOh, morning breeze, where is the beloved? · Hafez

شعر

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست؟

این شعر حافظ به جستجوی یار و عشق می‌پردازد. شاعر از نسیم سحر می‌پرسد که معشوق در کجا قرار دارد و در دل شب تار، به دنبال راهی برای برقراری دیدار است. او به اثرات دنیا و شکست‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که باید هشیار بود. شاعر همچنین یادآور می‌شود که بعضی افراد می‌توانند نشانه‌هایی از بشارت و اسرار را درک کنند. در ادامه، او به احساسات عمیق خود نسبت به معشوق اشاره کرده و در پی یافتن او هست. در نهایت، حافظ از شادی و خوشی بدون وجود یار گلایه می‌کند و از باد خزانی می‌خواهد تا از او درباره گل بی‌خار بپرسد. این شعر در واقع سفر روحی و عاطفی شاعر را نشان می‌دهد و او را در جستجوی زیبایی و محبت به تصویر می‌کشد.

خلاصهٔ شعر از گنجور

برای شنیدنِ هر بیت، روی آن بزنید.

  1. ای باد سحر (صبا: باد سحرگاهی که در نزد شعرا معروف هست بر اینکه نامه‌ی عاشق را به معشوق میبرد و بو و نسیم یار را به عاشق میرساند) تو که خبر داری بگو محل آرامش و خواب یار کجاست؟ منزل آن ماهِ زیبای عاشق کش چالاک (همگی توصیف کننده‌ی یار هست) کجاست؟

    شرح از گنجور

  2. در شب تاریک، راهی که به سرزمین امن و آرامش می‌رسد پیش رو است، اما مکان ملاقات در آتش کوه طور کجاست؟

    شرح از گنجور

  3. آمدن به جهان همراه است با وارد شدن در چرخه‌ی فنا و ناپایداری ، در خرابات، همه مستِ حقیقت‌اند و آنچه «هوشیاری» دنیوی نامیده می‌شود (حسابگری، سود و زیان، ترس و امید معمولی) دیگر جایی ندارد.

    شرح از گنجور

  4. کسی که می‌تواند به دیگران خوش‌خبری بدهد، باید به رمز و رازها آشنا باشد. حالا این نکته‌های پنهان، که رازها را در بر دارند، در کجا می‌توان یافت؟

    شرح از گنجور

  5. هر یک از تارهای موی من با تو ارتباطات و مسائل بسیاری دارد. ما در کجا و کسانی که بی‌دلیل ما را سرزنش می‌کنند در کجا هستند؟

    شرح از گنجور

  6. اگر می‌خواهید بدانید که دل عاشق من کجا گرفتار شده بروید از گیسویِ مجعد و پیچیده‌اش بپرسید.

    شرح از گنجور

  7. عقل ما دیوانه شد آن زنجیر خوشبو (زلف یار) کجاست؟ دل با ما قهر کرد، (گوشه و اشاره) ابروی دلدار کجاست؟ (تا دل با ما آشتی کند)

    شرح از گنجور

  8. بیا ساقی، ساز و شراب همه فراهم است، اما خوشی و لذت بدون حضور یار کامل نمی‌شود. پس یار کجاست؟

    شرح از گنجور

  9. کاربر: حافظ می‌گوید که از سختی های روزگار در مسیر مقصودت رنجیده خاطر نشو همان طور عقل حکم میکند هیچ مقصودی بدون سختی و رنج بدست نمی آید.

    شرح از گنجور

متنِ شعر از گنجور.

شناسنامهٔ شعر

قالب
غزل
وزن
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قافیه
ارکجاست
دفتر
غزلیات
ابیات
۹

دیگر روایت‌ها۱

همین شعر، با همین ساز و آواز، چند بار خوانده شده. روایتِ اصلی آن است که در ویدیو می‌شنوید.

  • خوانش اصلی۴:۳۲
  • خوانش دیگر۴:۴۷

ویدیو

از یوتیوبگشودن در یوتیوب ←

این شعر را دیگران هم خوانده‌اند۴

  • احمدرضا احمدی — عاشقانه های حافظ ۲
  • جمال خجسته — ای نسیم سحر (نوحه)
  • رضا یزدانی — یار کجاست
  • رضا یزدانی — یار کجاست؟

فهرست از گنجور

نسخه‌های خطی۱۸

دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، به خط حسن زرین خط، مرداد ۱۳۲۰ شمسی ، زوار، چاپ سینا، تهران » تصویر 145دیوان حافظ به خط سلطانعلی مشهدی با تصاویر حاشیهٔ افزوده در دورهٔ گورکانی هند » تصویر 17دیوان حافظ نسخهٔ موزهٔ بریتانیا » تصویر 23دیوان حافظ به خط عبدالصمد شیرین‌قلم ۹۹۰ هجری » تصویر 36دیوان حافظ دانشگاه پرینستون نوشته شده به تاریخ جمادی الثانی ۹۲۶ هجری قمری » تصویر 16کتاب خواجه حافظ شیرازی به خط محمد ساوجی مورخ ۱۲۸۰ هجری قمری » تصویر 74دیوان لسان الغیب سنهٔ ۹۲۰ هجری قمری دارای مقدمهٔ منثور » تصویر 81دیوان سلمان ساوجی در متن اصلی و دیوانهای حافظ، کمال خجندی و عصمت سمرقندی در حاشیه » تصویر 43دیوان حافظ، قاسم انوار و شمس مغربی به خط میر علی کاتب سلطانی نسخه‌برداری شده در سال ۹۲۷ قمری » تصویر 55دیوان حافظ (براساس نسخه خلخالی «مورخ ۸۲۷ ق» با مقابله نسخه بادلیان «۸۴۳ ق» و پنجاب «۸۹۴ ق») به تصحیح بهاءالدین خرمشاهی - شمس الدین محمد حافظ - تصویر ۷۰دیوان حافظ به توضیح و تصحیح پرویز ناتل خانلری - ج ۱ (غزلیات) - شمس الدین محمد حافظ - تصویر ۷۲دیوان حافظ بر اساس سه نسخه کامل کهن مورخ به سالهای ۸۱۳ و ۸۲۲ و ۸۲۵ هجری قمری به تصحیح اکبر بهروز و رشید عیوضی - شمس الدین محمد حافظ - تصویر ۹۲

تصاویر از موزهٔ گنجور

تصویرها۱۰

Wide establishing shot of an ancient sanctuary doorway at pre-dawn, a warm desert breeze visibly stirring hanging lamp smoke and loose fabric at the threshold, the interior beyond lost in amber shadow, the pale sky ab…
Wide establishing shot of an ancient sanctuary doorway at pre-dawn, a warm desert breeze visibly stirring hanging lamp smoke and loose fabric at the threshold, the interior beyond lost in amber shadow, the pale sky ab…
Vast wide shot looking up at a luminous full moon suspended above a silent stone courtyard, the mud-brick dwelling below completely dark and shuttered, the moonlight casting long blue-silver shadows across the cobbles…
Vast wide shot looking up at a luminous full moon suspended above a silent stone courtyard, the mud-brick dwelling below completely dark and shuttered, the moonlight casting long blue-silver shadows across the cobbles…
Silhouette of a lone wanderer seen from behind, walking a narrow rocky path that descends into a pitch-black valley, the surrounding hills no more than dark shapes, a single oil lantern held low casting a warm amber p…
Silhouette of a lone wanderer seen from behind, walking a narrow rocky path that descends into a pitch-black valley, the surrounding hills no more than dark shapes, a single oil lantern held low casting a warm amber p…
Low-angle shot looking up at a distant mountain peak where a column of divine fire blazes against the night sky, the stone ground in the foreground cold and dark, the flame's gold and white light reflecting off rough…
Low-angle shot looking up at a distant mountain peak where a column of divine fire blazes against the night sky, the stone ground in the foreground cold and dark, the flame's gold and white light reflecting off rough…
Overhead top-down shot of a stone floor strewn with broken earthenware shards, chipped mosaic tiles, and crumbled plaster, warm raking side-light casting long shadows from each fragment, the ruined geometry of the flo…
Overhead top-down shot of a stone floor strewn with broken earthenware shards, chipped mosaic tiles, and crumbled plaster, warm raking side-light casting long shadows from each fragment, the ruined geometry of the flo…
Medium shot framed through the crumbling arch of a kharabat doorway, the interior dim with exhausted figures slumped against worn walls in deep shadow, one guttering oil lamp on the floor the only light source, the ar…
Medium shot framed through the crumbling arch of a kharabat doorway, the interior dim with exhausted figures slumped against worn walls in deep shadow, one guttering oil lamp on the floor the only light source, the ar…
Extreme close-up of dark windswept hair loosely spread across aged parchment-gold cloth, individual strands catching warm candlelight, the texture of each hair hyper-visible, a soft blur beyond suggesting a dimly lit…
Extreme close-up of dark windswept hair loosely spread across aged parchment-gold cloth, individual strands catching warm candlelight, the texture of each hair hyper-visible, a soft blur beyond suggesting a dimly lit…
Extreme close-up of tightly coiled dark ringlets draped against a worn stone surface, the spiral locks filling the entire frame like a labyrinth, warm amber light raking across them from one side, the surrounding ston…
Extreme close-up of tightly coiled dark ringlets draped against a worn stone surface, the spiral locks filling the entire frame like a labyrinth, warm amber light raking across them from one side, the surrounding ston…
Wide shot of a low cloth spread in a dimly lit stone chamber, a clay wine jug, a wooden stringed instrument, and a single burning candle arranged carefully — one cushion noticeably empty beside them, the far wall in d…
Wide shot of a low cloth spread in a dimly lit stone chamber, a clay wine jug, a wooden stringed instrument, and a single burning candle arranged carefully — one cushion noticeably empty beside them, the far wall in d…
Wide shot of an autumn garden at dusk, pale rose blooms hanging heavy and browning on thorned stems, fallen petals scattered on cracked earth, one last rose still faintly pink catching the last sliver of warm sunset l…
Wide shot of an autumn garden at dusk, pale rose blooms hanging heavy and browning on thorned stems, fallen petals scattered on cracked earth, one last rose still faintly pink catching the last sliver of warm sunset l…

دیگر آثار حافظ

راز سر به مهر

راز سر به مهر

۳:۵۶

حافظ · غزل شمارهٔ ۲۲۶

The Sealed Secret · Hafez

عرفانی
کار جهان شد به کام ما

کار جهان شد به کام ما

۲:۵۷

حافظ · غزل شمارهٔ ۱۱

The World Has Bent to Our Desire · Hafez

خرم آن روز

خرم آن روز

۴:۰۰

حافظ · غزل شمارهٔ ۳۵۹

Blessed Be That Day · Hafez

عرفانی
یوسف گم‌گشته بازآید به کنعان، غم مخور

یوسف گم‌گشته بازآید به کنعان، غم مخور

۵:۰۴

حافظ · غزل شمارهٔ ۲۵۵

Yusuf Shall Return · Hafez

از غصه نجاتم دادند

از غصه نجاتم دادند

۴:۳۹

حافظ · غزل شمارهٔ ۱۸۳

They Saved Me from Grief · Hafez

جام جم از ما می‌کرد

جام جم از ما می‌کرد

۴:۲۹

حافظ · غزل شمارهٔ ۱۴۳

The Cup We Always Held · Hafez