شعر
بشنو این نی چون شکایت میکند
در این شعر، شاعر میگوید که از نی قصه ما و حکایت ما را بشنو که هردم از جداییها شکایت میکند و ناله او از جدایی است و هرچه که آدمی از زن و مرد گفتهاند و حکایت کردهاند را میتوان از ناله نی شنید. شاعر (یا نی) در پی یافتن همدمی است که بتواند با او رازها و نواهای خود را سر دهد. و کسی که از یار و محبوب خود جدا شده باشد بینوا و نیازمند است اگرچه صد نغمه و ثروت داشته باشد چون عاشق، چیزی نیست بجز پردهای و همه فقط معشوق است و بس. اگر میخواهی همچون نی به نغمه درآیی بندها را از خود رها کن. آنچه که نی را به نغمه میآورد عشق است و آنچه باده و می را مستیآور میکند، عشق است.
خلاصهٔ شعر از گنجور
بشنو از نی چون قصهها برای گفتن دارد؛ قصهها و سخنهایی که از جداییها شکایت میکند.
شرح از گنجور
(میگوید) که از روزی که از نیستان مرا بریدهاند، مرد و زن با من همنوا گشتهاند. (مرا نواختهاند)
شرح از گنجور
دلی میخواهم که از (درد) فراق و دوری پارهپاره باشد، تا برای او از درد اشتیاق برای وصال بگویم.
شرح از گنجور
این (سخن) و نوا، آتش (و عشق سوزان) است و به آن به دیده باد منگر؛ هرکسی در او این آتش نیست، نیست بادا!
شرح از گنجور
نوایی که از نی میشنوی و تورا شیدا میکند، آهنگ عشق است و این نیستی (بیمنی) که جان تو را مست میکند، جوشش عشق است. (یا: آن نغمه و نوایی که در نی هست، آتش عشق است و آن مستی و گرمی که در می هست، آن نیز از آتش عشق است.)
شرح از گنجور
حال یک انسان پخته و بالغ را هیچوقت یک انسان خام که عاشق نشده، درک نمیکند؛ پس باید سخن را کوتاه کرد و خاموش شد.
شرح از گنجور
درود بر تو ای عشق خوشسودا و خوشفکر ما! ای درمانکننده تمام دردهای ما!
شرح از گنجور
جسم خاکی از عشق بود که بر افلاک و به معراج رفت، از عشق بود که کوه بهرقص درآمد و چابک شد.
شرح از گنجور
هرچه هست معشوق است و عاشق پرده و حجابی بیش نیست، آنچهکه زنده است معشوق است و عاشق، مرده و بیجانی بیش نیست.
شرح از گنجور
متنِ شعر از گنجور.
شناسنامهٔ شعر
- قالب
- قصیده
- وزن
- فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
- دفتر
- دفتر اول
- ابیات
- ۳۴
دیگر روایتها۱
همین شعر، با همین ساز و آواز، چند بار خوانده شده. روایتِ اصلی آن است که در ویدیو میشنوید.
- خوانش اصلی۳:۴۴
- خوانش دیگر۴:۱۰
ویدیو
این شعر را دیگران هم خواندهاند۳۲
- شهرام ناظری — مقدمه (ارکستر و آواز)
- محمدرضا شجریان — ساز و آواز (مثنوی افشاری، فرود مثنوی به بیات ترک)
- حسام الدین سراج — آتش عشق
- ادیب خوانساری — مثنوی افشاری
- محمدرضا شجریان — کوی باده فروشان – اجرای خصوصی شجریان، عبادی، ناهید، شریف، یاحقی و محجوبی
- محمدرضا شجریان — ساغر می – اجرای خصوصیِ شجریان، موسوی، یاحقی و اکبری
- محمدرضا شجریان — ارباب حاجت – اجرای خصوصی شجریان، مشکاتیان، موسوی و فرهنگفر
- کیهان کلهر — بشنو از نی
- حسام الدین سراج — آتش عشق
- محمد معتمدی — بشنو از نی
- محمدرضا شجریان — نوای نی – محمدرضا شجریان، جلیل شهناز و حسن کسایی
- محمود کریمی — مثنوی ۲
فهرست از گنجور
نسخههای خطی۱۳
تصاویر از موزهٔ گنجور
تصویرها۱۰
